Hàng giả nhập lậu đang làm loạn thị trường

Càng gần Tết, khi hoạt động buôn bán trở nên sôi động hơn thì hàng giả, hàng lậu cũng “vào vụ”. Thống kê của Hiệp hội Chống hàng giả và Bảo vệ thương hiệu Việt Nam, 60 – 70% hàng giả trên thị trường trong nước là do nhập lậu từ nước ngoài vào.

Chi cục Quản lý thị trường (QLTT) Hà Nội nhận định: Qua gần 2.000 vụ xử phạt vi phạm hành chính về sở hữu công nghiệp trong thời gian gần đây cho thấy, đối tượng làm hàng giả có thay đổi sang một mức tinh vi hơn. Từ hộ cá thể đến doanh nghiệp đều nhận thức được mình kinh doanh hàng xâm phạm bản quyền, giả mạo nhãn hiệu, kiểu dáng. Doanh nghiệp đã chủ động đặt hàng giả từ Trung Quốc, tập trung vào các mặt hàng có nhu cầu cao trên thị trường như quần áo, giày dép, túi cặp…

Quy mô đặt hàng đã có số lượng và giá trị lớn, như mỗi lần nhập đến hàng nghìn điện thoại di động, vài nghìn xe đạp điện, hàng trăm tấn mì chính, hàng trăm tấn thanh nhôm cửa, phụ kiện cửa nhôm… Đáng chú ý, hàng giả hiện được làm giống hệt hàng thật, chỉ khác về giá và chất lượng. Thậm chí nếu đến tay người tiêu dùng ở khâu bán lẻ thì giá cũng y như hàng thật.

Khảo sát thực tế cho thấy, các loại hàng giả được cung ứng không hạn chế về số lượng, đi sâu vào nội địa và bày bán công khai tại các trung tâm thương mại và các chợ biên giới, thậm chí, bày bán công khai tại các tuyến phố trung tâm trên địa bàn thành phố.

Qua xử lý các đối tượng làm hàng giả trên địa bàn Hà Nội cũng cho thấy, thực tế lĩnh vực này đã thu hút sự tham gia của những lãnh đạo doanh nghiệp, là chuyên gia, kỹ thuật viên trình độ cao trong nhiều lĩnh vực. Các cơ sở sản xuất có quy mô và trang thiết bị hiện đại, và không thiếu vai trò tham gia trực tiếp hoặc tư vấn của các cá nhân am hiểu pháp luật. Nguy cơ lớn nhất của vấn nạn hàng giả được cho rằng đến từ “người láng giềng” với những chính sách cho phép DN của họ sản xuất, xuất bán hàng giả sang nước khác không giới hạn. Nếu như trước đây, hàng giả nhái nhãn hiệu nước ngoài, thì nay rất nhiều hàng hóa nhái chính nhãn hiệu Việt Nam.

Trong khi hàng giả vẫn đang tràn ngập thị trường, thì việc xử lý đang gặp nhiều khó khăn. Ngay tại Hà Nội, mỗi năm cũng chỉ nhận được khoảng 40, 50 đơn đề nghị xử lý xâm hại bản quyền. Nhiều DN lớn cũng không đề nghị xử lý xâm hại do khó khăn về kinh tế như Gucci, Boss…

Nhiều DN thậm chí còn không xác định hàng hóa xâm phạm khi cơ quan chức năng đề nghị. Khi Hà Nội triển khai thí điểm tuyến phố không kinh doanh hàng giả, nhưng liên hệ cũng chỉ có 43% chủ sở hữu quyền tham gia. Chính vì lẽ đó khi bắt được hàng giả vẫn không xử lý được như là hàng giả mà xử lý là hàng lậu rồi vẫn tiếp tục được đem bán ra thị trường.

Cũng do những hạn chế mà nhiều năm qua, 80% việc bảo hộ cho chủ thể quyền là cho công ty nước ngoài. Mặt khác, khả năng phát hiện hàng hóa xâm phạm và xác định đối tượng vi phạm, địa điểm, mức độ vi phạm là rất khó khăn, nhất là các vụ việc liên quan đến hàng nhập khẩu phải thực thi tại biên giới.

Điều này giải thích lý do vì sao từ 2008 đến nay Tổng cục Hải quan mới tiếp nhận và xử lý 70 đơn yêu cầu kiểm tra giám sát hàng hóa nhập khẩu. Một số DN sản xuất trong nước khi phát hiện hàng giả, hàng nhái đã nhờ nhiều cơ quan can thiệp, song thực tế là hàng nhập lậu, giả mạo nhãn hiệu vẫn tràn vào từ một số tuyến biên giới phía Bắc với số lượng lớn, liên tục, đã làm nản lòng DN...

Chi cục QLTT Hà Nội nhận định: Lực lượng chức năng được bố trí theo các quận, huyện đủ mạnh để thực thi, song tình hình buôn lậu, hàng giả và gian lận thương mại không giảm. “Thực tế cho thấy đối tượng buôn lậu, phương tiện chở hàng lậu ai cũng biết, nhưng không phải ai cũng bắt. Giải quyết 1 vụ buôn lậu, hàng giả có giá trị hiện nay là giải quyết các mối quan hệ trên dưới, ngang dọc can thiệp khá quyết liệt; làm cán bộ, chiến sỹ tham gia chống buôn lậu phải chùn tay. Đối tượng buôn lậu lớn hiện nay có quan hệ phức tạp, chủ yếu gắn với lợi ích kinh tế trong nhiều cơ quan công quyền là một thực trạng, đòi hỏi phải thay đổi phương thức đấu tranh” – đại diện Chi cục QLTT Hà Nội thẳng thắn chỉ ra thực trạng.

Chính vì lý do này, một số đơn vị chức năng đề nghị nên tập trung vào làm một số tuyến giao thông như đường 1a, 1b, đường sắt, giải quyết một số tụ điểm chứa chấp, tiêu thụ tại một số tỉnh, TP, tập trung làm từng mặt hàng như đấu tranh gà thải loại, mũ bảo hiểm vừa qua… Quan trọng nhất, việc làm này cần có chỉ đạo của Chính phủ để các đối tượng ngại không dám thực hiện, còn công chức không ngại khi thực hiện; người bảo kê, che chắn không dám can thiệp

N. Phương